Αποποίηση Ευθυνών: Αυτό το εργαλείο προορίζεται μόνο για σκοπούς αξιολόγησης και δεν αντικαθιστά τη διαγνωστική εκτίμηση από επαγγελματία υγείας. Τα αποτελέσματα θα πρέπει πάντα να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με την επαγγελματική κρίση του νοσηλευτή. Ασθενείς με συναισθηματικά, ψυχολογικά ή γνωστικά ζητήματα θα πρέπει να παραπέμπονται σε επαγγελματική υποστήριξη. Τα αποτελέσματα με χρωματική κωδικοποίηση (πράσινο, κίτρινο, ανοιχτό κόκκινο) αποτελούν καθοδήγηση και όχι τελική απόφαση. Αποφύγετε τη χρήση αναγνωρίσιμων στοιχείων ασθενούς, αναφέρετε τους ασθενείς μόνο με κωδικό.
Α. Πώς να διαβάσετε τα αποτελέσματα:
Αυτή η αναφορά συνοψίζει τα αποτελέσματα από το EDU-MENT Mental Health Screening Tool, το οποίο αξιολογεί διάφορους τομείς ψυχικής υγείας και ευεξίας. Κάθε τομέας λαμβάνει μια βαθμολογία σοβαρότητας, με υψηλότερες βαθμολογίες να υποδηλώνουν μεγαλύτερη ανησυχία. Οι απαντήσεις που σημειώνονται ως «Δεν είναι δυνατή η αξιολόγηση / Άρνηση απάντησης» εξαιρούνται από τον υπολογισμό.
Ερμηνεία::
• Πράσινο (0–33%) – Χαμηλή ανησυχία: Δεν απαιτείται άμεση ενέργεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι η δράση είναι περιττή, αλλά ότι το επίπεδο κινδύνου θεωρείται χαμηλό. Διατίθενται επιπλέον αξιολογήσεις, εάν επιθυμείτε περαιτέρω διερεύνηση.• Κίτρινο (34–66%) – Μέτρια ανησυχία: Ορισμένα σημεία προς παρακολούθηση. Παρακολούθηση ή επαναξιολόγηση. Συνιστώνται οι διαθέσιμες επιπλέον αξιολογήσεις για περαιτέρω διερεύνηση.
• Ανοιχτό κόκκινο (67–100%) – Υψηλή ανησυχία: Ενδέχεται να απαιτείται στενότερη παρακολούθηση ή παραπομπή. Συνεχίστε με διαθέσιμη επιπλέον αξιολόγηση ή παραπομπή σε π.χ. ιατρό, ψυχολόγο, κοινωνικό λειτουργό.
Σημείωση 1: Το ανοιχτό κόκκινο δεν υποδηλώνει διάγνωση ή επείγον περιστατικό. Το εργαλείο απλώς επισημαίνει πιθανούς παράγοντες κινδύνου.
Οι νοσηλευτές πρέπει να ερμηνεύουν τα αποτελέσματα μαζί με την κλινική τους κρίση και οποιεσδήποτε επιπλέον παρατηρήσεις για τον ασθενή.
Σημείωση 2: Εάν ένας τομέας δείχνει υψηλή ανησυχία (ανοιχτό κόκκινο), εξετάστε το ενδεχόμενο να χορηγηθεί το αντίστοιχο επιπλέον εργαλείο αξιολόγησης για λεπτομερέστερη εκτίμηση.
B. Περίληψη
Τομέας Α. Δημογραφικά Χαρακτηριστικά:
Εάν ο τομέας των Δημογραφικών Χαρακτηριστικών παρουσιάζει υψηλές βαθμολογίες, αυτό υποδηλώνει ότι το άτομο μπορεί να έχει αυξημένο κίνδυνο για την ψυχική υγεία λόγω παραγόντων όπως το εισόδημα, η ταυτότητα φύλου και η κατοικία σε απομακρυσμένη περιοχή. Παρόλο που αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί να μην συνδέονται άμεσα με την ψυχική υγεία, μπορούν να συμβάλουν στην κοινωνική απομόνωση, στο οικονομικό στρες ή στον περιορισμένο πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, όλα τα οποία μπορούν να επηρεάσουν τη συνολική ευεξία.
Προτεινόμενες ενέργειες:
❖ Οικονομική και κοινωνική υποστήριξη: Για την αντιμετώπιση του οικονομικού άγχους, παραπέμψτε τους ασθενείς στις τοπικές κοινωνικές υπηρεσίες, σε συμβουλευτική για οικονομικά ζητήματα ή σε προγράμματα βοήθειας,
tπροκειμένου να μειωθεί το οικονομικό βάρος. Για όσους έχουν ανησυχίες σχετικά με την ταυτότητα φύλου, διασφαλίστε την πρόσβαση σε ψυχική υγεία με υποστηρικτική προσέγγιση και συνδέστε τους με δίκτυα ή πόρους υποστήριξης LGBTQ+.
Για άτομα που βρίσκονται σε αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές, παρέχετε πληροφορίες σχετικά με υπηρεσίες τηλεϊατρικής ή προγράμματα κοινοτικής προσέγγισης
για τη μείωση της απομόνωσης. Ενθαρρύνετε τη συμμετοχή σε τοπικές ή διαδικτυακές κοινότητες, κοινωνικούς ομίλους ή κέντρα για ηλικιωμένους,
ώστε να ενισχυθούν τα δίκτυα κοινωνικής υποστήριξης και να αντιμετωπιστεί η κοινωνική απομόνωση. Όσον αφορά τους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας, όπως η στέγαση, η εκπαίδευση και η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, παραπέμψτε τον ασθενή σε σχετικούς κοινοτικούς οργανισμούς ή
κοινωνικούς λειτουργούς για περαιτέρω υποστήριξη.
❖ Πόροι στη χώρα σας:
Κύπρος:
Τοπικές κοινωνικές υπηρεσίες / κοινωνικοί λειτουργοί:
- Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας [www.dmsw.gov.cy]
- Κέντρο Γνωστικών Λειτουργιών Τεχνολογίας Νόησις [www.noesis.cy]
- MindMeUp [www.mindmeup.cy]
- Κυπριακή Κοινότητα Φροντίδας [https://cypruscarecommunity.com/]
- Queer Cyprus Association [www.iglyo.org/]
- Accept LGBTQI Cyprus [www.accept.cy]
- iClinic [www.iclinic.com.cy/]
- WeCare [www.wecare.com.cy/]
- Κέντρο Ενηλίκων του Δήμου Στροβόλου [www.strovolos.org.cy/en/home-page/the-municipality/tour-in-strovolos/daily-center-for-elderly-people/]
- 55 Σύν Πλήν Μαζί Κύπρος [www.facebook.com/groups/364055885988116/]
- Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας Κύπρου [c3a-cyprus.org/]
Τομέας Β. Υγεία & Συννοσηρότητες:
Εάν ο τομέας Υγεία & Συννοσηρότητες έχει υψηλές βαθμολογίες, αυτό υποδηλώνει ότι το άτομο μπορεί να διατρέχει αυξημένο κίνδυνο για την ψυχική υγεία λόγω της παρουσίας πολλαπλών χρόνιων παθήσεων, σημαντικής χρήσης φαρμάκων ή διαγνώσεων ψυχικών παθήσεων. Αυτοί οι παράγοντες, ιδιαίτερα σε συνδυασμό, μπορούν να αυξήσουν την επιβάρυνση τόσο της φυσικής όσο και της ψυχικής υγείας, οδηγώντας σε πιθανά ψυχολογικά προβλήματα όπως κατάθλιψη, άγχος και στρες.
Προτεινόμενες Δράσεις:
❖ Διαχείριση Φυσικής Υγείας: Συνεργαστείτε με επαγγελματίες υγείας για ολοκληρωμένη διαχείριση των ασθενειών. Διασφαλίστε συντονισμένη φροντίδα για ασθενείς με πολλαπλές χρόνιες παθήσεις.
Εκπαιδεύστε τους ασθενείς σχετικά με πιθανές παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις των φαρμάκων τους.
Παραπέμψτε σε παρόχους βοηθητικής τεχνολογίας, όπως υπενθυμίσεις φαρμάκων και έξυπνα κουτιά φαρμάκων, για να εξασφαλιστεί η σωστή λήψη των φαρμάκων. Παραπέμψτε σε ειδικούς διαχείρισης πόνου ή φυσιοθεραπευτές εάν υπάρχει σημαντικός πόνος. Παραπέμψτε σε ακουολόγους και οφθαλμίατρους για αξιολόγηση και διαχείριση τυχόν βλαβών.
Παρέχετε πληροφορίες για διαθέσιμα βοηθήματα που βοηθούν τους ασθενείς να επικοινωνούν και να συμμετέχουν κοινωνικά.
❖ Ψυχική Υγεία και Υπηρεσίες Υποστήριξης: Παραπέμψτε ασθενείς με διάγνωση ψυχικής υγείας ή οικογενειακό ιστορικό για εξειδικευμένη φροντίδα και θεραπεία. Εξετάστε διαθέσιμα συστήματα υποστήριξης, όπως
όπως υπηρεσίες συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας. Παρέχετε παραπομπές σε φυσιοθεραπευτές ή εργοθεραπευτές εάν υπάρχει περιορισμένη κινητικότητα.
Αξιολογήστε την ανάγκη για βοηθήματα κινητικότητας και κάνετε κατάλληλες προσαρμογές στο περιβάλλον του σπιτιού.
❖ Πόροι στην χώρα σας:
Κύπρος:
Πάροχοι βοηθητικής τεχνολογίας:
- Κέντρο Γνωστικών Λειτουργιών Τεχνολογίας Νόησις [www.noesis.cy/]
- MK Prosopsis [www.mkprosopsis.com/]
- Physio & Kinisis [www.physiokinisiscy.com/]
- Cyprus Pain Clinic [www.painclinic.com.cy/]
- Cyprus Audiology Center [www.cyprusaudiology.com/]
- Ινστιτούτο Έρευνας και Εκπαίδευσης Οφθαλμός [www.ophthalmiccentre.com/]
- Κέντρο Γνωστικών Λειτουργιών Τεχνολογίας Νόησις [www.noesis.cy/]
- MindMeUp [www.mindmeup.cy/ ]
- Κέντρο Γνωστικών Λειτουργιών Τεχνολογίας Νόησις [www.noesis.cy/]
- Παγκύπριος Σύλλογος Εργοθεραπευτών [www.wfot.org/member-organisations/cyprus-cyprus-association-of-occupational-therapists]
- Able Tools Ltd [www.abletools.com.cy/]
- Orthohouse [www.orthohouse.com.cy/]
Τομέας Γ. Γνωστική και Συναισθηματική Λειτουργία:
Εάν ο τομέας Γνωστική & Συναισθηματική Λειτουργία έχει υψηλές βαθμολογίες, αυτό υποδηλώνει ότι το άτομο μπορεί να διατρέχει αυξημένο κίνδυνο για την ψυχική υγεία λόγω γνωστικών δυσλειτουργιών, συναισθηματικής δυσφορίας ή δυσκολιών στη διαχείριση των καθημερινών δραστηριοτήτων. Ζητήματα όπως προβλήματα μνήμης, δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, τραύμα, δυσκολίες λόγου ή ομιλίας, σύγχυση ή ψευδαισθήσεις μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ψυχική ευεξία του ατόμου και την ικανότητά του να λειτουργεί στην καθημερινή ζωή. Αυτές οι γνωστικές και συναισθηματικές προκλήσεις μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ψυχικών προβλημάτων, όπως άγχος, κατάθλιψη και στρες, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έλλειψη κατάλληλης υποστήριξης ή παρέμβασης.
Προτεινόμενες Δράσεις:
❖ Για ασθενείς που αντιμετωπίζουν προβλήματα μνήμης ή δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, συνιστάται παραπομπή σε ειδικούς στη γνωστική λειτουργία ή σε νευροψυχολόγους για περαιτέρω αξιολόγηση, καθώς και η χρήση βοηθημάτων μνήμης και στρατηγικών για καθημερινή λήψη αποφάσεων προκειμένου να διατηρηθεί η αυτονομία τους.
Για όσους έχουν δυσκολίες λόγου ή ομιλίας, η παραπομπή σε λογοθεραπευτή για αξιολόγηση και θεραπεία μπορεί να βελτιώσει την επικοινωνία και τις λειτουργικές τους ικανότητες.
Σε περιπτώσεις σύγχυσης ή παραλήρησης, απαιτείται παραπομπή σε παροχέα υγειονομικής περίθαλψης για περαιτέρω διερεύνηση και διαχείριση, ενώ θα πρέπει να αξιολογούνται υποκείμενες καταστάσεις, όπως λοιμώξεις ή φάρμακα, που μπορεί να συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση.
❖ Ασθενείς με ιστορικό τραύματος ή συναισθηματικής δυσφορίας θα πρέπει να παραπέμπονται σε συμβούλους με γνώση τραυματογενούς προσέγγισης ή επαγγελματίες ψυχικής υγείας για θεραπεία, με παροχή στρατηγικών αντιμετώπισης και υποστηρικτικής συμβουλευτικής για την κάλυψη των συναισθηματικών και ψυχολογικών τους αναγκών. Όσοι εμφανίζουν ψευδαισθήσεις ή παραισθήσεις χρειάζονται ψυχιατρική αξιολόγηση, καθώς αυτές μπορεί να υποδηλώνουν υποκείμενες καταστάσεις όπως σχιζοφρένεια, σοβαρό άγχος ή άνοια. Τέλος, σε περιπτώσεις απώλειας αγαπημένου προσώπου, συνιστάται η αναζήτηση συμβουλευτικής πένθους ή συμμετοχής σε ομάδες υποστήριξης, ώστε να υποστηριχθεί η διαδικασία πένθους και να προληφθεί παρατεταμένη συναισθηματική δυσφορία.
❖ Πόροι στην χώρα σας:
Κύπρος:
Λογοθεραπεία:
- Σύνδεσμος Λογοπαθολόγων – Λογοθεραπευτών Κύπρου [www.speechtherapy.org.cy/]
- Κέντρο Γνωστικών Λειτουργιών Τεχνολογίας Νόησις [www.noesis.cy/]
- Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας στην Κύπρο [www.gov.cy/moh/en/about/mental-health-services/]
Τομέας Δ. Ύπνος & Διατροφή:
Σημειώσεις:Σε περιπτώσεις όπου ο ασθενής αναφέρει αϋπνία, τα αποτελέσματα για αυτόν τον τομέα συνήθως εμφανίζονται στην κίτρινη ζώνη, προκειμένου να σας προειδοποιήσουν ότι μπορεί να απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.
Εάν ο ασθενής έχει αϋπνία και κοιμάται λιγότερο από 5 ώρες ανά νύχτα, τα αποτελέσματα θα εμφανιστούν στην ανοιχτό κόκκινη ζώνη, υποδεικνύοντας υψηλότερο επίπεδο ανησυχίας και την ανάγκη για πιο λεπτομερή παρακολούθηση ή περαιτέρω αξιολόγηση.
Εάν ο τομέας Ύπνος & Διατροφή έχει υψηλές βαθμολογίες, αυτό υποδηλώνει ότι το άτομο μπορεί να διατρέχει αυξημένο κίνδυνο για την ψυχική υγεία λόγω παραγόντων που σχετίζονται με κακή ποιότητα ύπνου, ακανόνιστους κύκλους ύπνου ή διατροφικές προκλήσεις. Ζητήματα όπως αϋπνία, διαταραχές REM ύπνου, υπερβολικός ή ανεπαρκής ύπνος μπορούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία, συμβάλλοντας σε κόπωση, διαταραχές διάθεσης και γνωστικές δυσλειτουργίες. Επιπλέον, οι αλλαγές στο βάρος (αύξηση ή μείωση) και οι κακές διατροφικές συνήθειες μπορούν να επιδεινώσουν αυτούς τους κινδύνους, οδηγώντας σε καταστάσεις όπως κατάθλιψη, άγχος και στρες. Αυτοί οι παράγοντες μπορούν να δημιουργήσουν έναν κύκλο όπου ο κακός ύπνος και η κακή διατροφή επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική υγεία, και το αντίστροφο, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρότερων ψυχολογικών προβλημάτων.
Προτεινόμενες Δράσεις:
❖ Για ασθενείς που αντιμετωπίζουν αϋπνία, διαταραχές REM ύπνου, υπερβολικό ή ανεπαρκή ύπνο, συνιστάται παραπομπή σε ειδικό ύπνου για περαιτέρω αξιολόγηση και διαχείριση, καθώς και η πρόταση συμμετοχής σε πρόγραμμα υγιεινής ύπνου. Για ασθενείς με κακές ή υποβαθμισμένες διατροφικές συνήθειες, συνιστάται παραπομπή σε
διατροφολόγο ή διαιτολόγο για εξατομικευμένες συμβουλές βελτίωσης της διατροφής. Σε περιπτώσεις σημαντικών αλλαγών στο βάρος (αύξηση ή απώλεια), ειδικά όταν συνυπάρχει κακή διατροφική συμπεριφορά, μπορεί να εξεταστεί η παραπομπή σε
πρόγραμμα διαχείρισης βάρους ή σύμβουλο παχυσαρκίας.
❖ Πόροι στη χώρα σας:
Κύπρος:
Ειδικοί στον ύπνο:
- Εργαστήριο Ύπνου Λευκωσίας | Ειδικοί στον ύπνο στην Κύπρο [www.nlc.cy/]
- Σύνδεσμος Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου [www.cydadiet.org/]
Τομέας Ε. Κοινότητα & Τρόπος Ζωής:
Εάν ο τομέας Κοινότητα & Τρόπος Ζωής έχει υψηλές βαθμολογίες, αυτό υποδηλώνει ότι το άτομο μπορεί να διατρέχει αυξημένο κίνδυνο για την ψυχική υγεία λόγω παραγόντων όπως η μοναξιά και η περιορισμένη κοινωνική υποστήριξη. Αυτά τα ζητήματα μπορούν να συμβάλουν σε αισθήματα απομόνωσης, τα οποία συνδέονται στενά με ψυχικές προκλήσεις όπως η κατάθλιψη και το άγχος.
Προτεινόμενες Δράσεις:
❖ Συνιστάται παραπομπή στις Κοινωνικές Υπηρεσίες και σε τοπικούς κοινοτικούς φορείς που μπορούν να παρέχουν υποστήριξη για την κοινωνική απομόνωση. Επιπλέον, προτείνεται η συμμετοχή του ασθενούς σε τοπικές κοινοτικές δραστηριότητες, εθελοντισμό ή κέντρα ηλικιωμένων, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της μοναξιάς.
❖ Πόροι στην χώρα σας:
Κύπρος:
Τοπικές κοινωνικές υπηρεσίες/ κοινωνικοί λειτουργοί:
- Υπηρεσίες Κοινωνικής Πρόνοιας [www.dmsw.gov.cy]
- Κέντρο Ενηλίκων του Δήμου Στροβόλου. [www.strovolos.org.cy/en/home-page/the-municipality/tour-in-strovolos/daily-center-for-elderly-people]
- 55 Σύν Πλήν Μαζί Κύπρος [www.facebook.com/groups/364055885988116/ ]
- Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας Κύπρου [www.c3a-cyprus.org/]
Τομέας ΣΤ. Προσωπικός Χώρος & Περιβάλλον:
Εάν ο τομέας Προσωπικός Χώρος & Περιβάλλον έχει υψηλές βαθμολογίες, αυτό υποδηλώνει ότι το άτομο μπορεί να διατρέχει αυξημένο κίνδυνο για την ψυχική υγεία λόγω παραγόντων όπως η μοναξιά και η περιορισμένη κοινωνική υποστήριξη. Αυτά τα ζητήματα μπορούν να συμβάλουν σε αισθήματα απομόνωσης, τα οποία συνδέονται στενά με ψυχικές προκλήσεις όπως η κατάθλιψη και το άγχος.
Προτεινόμενες Δράσεις:
❖ Για ασθενείς με ακατάστατους χώρους διαβίωσης ή ατακτοποιημένα προσωπικά αντικείμενα, συνιστάται παραπομπή σε υπηρεσίες οικιακής βοήθειας για τη διαχείριση των καθημερινών εργασιών και τη διατήρηση ενός καθαρού περιβάλλοντος.
Σε περιπτώσεις τάσεων συγκέντρωσης αντικειμένων (hoarding), είναι σημαντικό να συνιστάται αξιολόγηση ψυχικής υγείας για την διερεύνηση υποκείμενων ψυχολογικών ζητημάτων, όπως η διαταραχή συγκέντρωσης, που μπορεί να συνδέεται με καταστάσεις όπως η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή ή σοβαρό άγχος.
Για ασθενείς με κακή προσωπική υγιεινή ή εμφάνιση, είναι απαραίτητο να εξετάζονται πιθανά υποκείμενα προβλήματα φυσικής, ψυχικής ή γνωστικής φύσης, όπως κατάθλιψη, γνωστική έκπτωση ή σωματική αναπηρία.
Μπορεί να χρειαστεί παραπομπή σε βοηθό προσωπικής φροντίδας ή σε ειδικό υγειονομικό επαγγελματία στη φροντίδα ηλικιωμένων ή ατόμων με αναπηρία.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να ενθαρρύνεται ο ασθενής να διατηρεί ρουτίνες προσωπικής υγιεινής, οι οποίες έχουν θετικά αποτελέσματα τόσο στην φυσική του υγεία όσο και στην αυτοεκτίμησή του.
Ένα άτομο με κακή προσωπική υγιεινή και ακατάστατες συνθήκες διαβίωσης μπορεί να αντιμετωπίζει γνωστική έκπτωση, κατάθλιψη ή έλλειψη υποστήριξης.
Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι θα λάβει ολοκληρωμένη αξιολόγηση ψυχικής υγείας από από γηριατρικό ψυχίατρο ή επαγγελματία ψυχικής υγείας
για περαιτέρω εκτίμηση και πιθανή παρέμβαση.
❖ Πόροι στην χώρα σας:
Κύπρος:
Ψυχική υγεία:
- Κέντρο Γνωστικών Λειτουργιών Τεχνολογίας Νόησις [www.noesis.cy/]
- Διεύθυνση Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας [www.gov.cy/moh/en/about/mental-health-services/]
- MM Care Services [www.facebook.com/p/MM-Care-Services-100063736616453/]
- Γενικό Συστημα Υγείας - ΓΕΣΥ [www.gesy.org.cy/sites/Sites?d=Desktop&locale=en_US&lookuphost=/en-us/&lookuppage=hiohomecare]